Araz Əsgərli Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) aparatının mətbuat katibi Araz Əsgərli sosial şəbəkədəki "Facebook" hesabında Həsən bəy Zərdabinin doğum günü münasibəti ilə paylaşım edib.

Azturkxeber.az Paylaşımı təqdim edir.

Həsən bəy Zərdabinin doğum gününə ithaf olunur.

Torpağın da, özü də öz əkinçiləri olur. Əkinçi torpağa toxum səpir ki, sabah bərəkət yetişsin. Maarifçi insan düşüncəsinə toxum səpir ki, gələcək nəsillər daha savadlı, azad və məsuliyyətli olsun. Torpaqda yetişən məhsul bir mövsümün bəhrəsidirsə, düşüncədə cücərən istehsal əsrlər boyu bir xalqın taleyini müəyyənləşdirir.

Azərbaycan xalqı bu həqiqəti əsrlər boyu sadə, lakin dərin məna daşıyan bir kəlamla ifadə edib: "Nə əkərsən, onu da biçərsən." Bu hikmət yalnız torpaqla bağlı deyil. İnsan hansı düşüncəni əkirsə, onu da biçir; cəmiyyətdə hansı dəyərləri yaşadırsa, gələcəkni də bu dəyərlər qurur. Elm tərəqqiyə, ədalətli etibara, maarifçilik azad düşüncəyə və milli özünüdərkə yol açır.

Azərbaycan maarifçilik tarixinin ən simalarından biri Həsən bəy Zərdabi idi. Onun 1875-ci ildə nəşrinə başlanılan "Əkinçi" Azərbaycan milli mətbuatının əsasını qoydu. Lakin zaman göstərdi ki, "Əkinçi" yalnız qəzet adı deyil, həm də bir düşüncə modelidir. Çünki xalqın gələcəyini quranlar insanların zehninə bilik və maarif toxumu səpir, sonra onun bəhrəsini səbirlə gözləyirlər.

Həsən bəy Zərdabi xalqın tərəqqisini sərvətdə deyil, bilikdə görürdü. O, yaxşı anlayırdı ki, savadsız insan azad ola bilməz, düşünməmiş insan inkişaf etməz, həqiqəti axtarmayan xalqa qalib gələ bilməz. Buna görə də ömrünü elmə, ana dilinə, məktəbə, milli mətbuata və maarifçiliyin elmi həsr etdi.

Bu yol hec vaxt asan olmayib. Tarixin bütün dövrlərində maarifçilər cəhalət, laqeydlik, təzyiq və anlaşılmazlıqlarla idarə olunurlar. Çünki bilik insanı azad edir, azad insan olanları dəyişdirir. Zərdabi də bu həqiqəti dərindən dərk edən ziyalı idi. O, adamını şəxsi şöhrət naminə deyil, xalqın tərəqqisi naminə seçmişdi.

Onun üçün mətbuata məlumat vermək lazımdır. millətin vicdanı, mətbuat cəmiyyətin müəllimi və ictimai məsuliyyət məktəbi idi. Yazdığı hər bir insanı düşünməyə, öyrənməyə, sual vermək və həqiqəti axtarmağa çağırırdı.

Bu gün insan hüquqlarından, hüquqi dövlətdən, ifadə azadlığından və vətəndaşlardan bəhs edirik. Bütün bu mənəviyyatına baxmayaraq yenə də maariflənmiş insan dayanır. Hüququn dəyərini onu anlayan qoruyur, söz azadlığının məsuliyyətini onu vicdanla istifadə edir. Güclü dövlətin və sağlam əsasları düşünən, savadlı və məsuliyyətli insanlar idarə edir. Məhz buna görə Həsən bəy Zərdabinin irsi bu gün yalnız işçilər üçün deyil, müəllimlər, alimlər, hüquqşünaslar, insan hüquqlarının müdafiəsi sahəsində və bütövlükdə cəmiyyət üçün mühüm mənəvi məktəb olaraq qalır.

Zaman dəyişir, texnologiya yenilənir, informasiya sürətlənir. Lakin dəyişməyən bir həqiqət var: gələcəyin ən məhsuldar toxumudır. Bu gün Zərdabinin əkdiyi toxum müəllimin dərsində, alimin araşdırmasında, jurnalistin vicdanlı sözündə, hüquq müdafiəçisinin prinsipial mövqeyində, idarənin övladına aşıladığı dəyərlərdə və maraqla maraqlanan kitab açan hər bir gəncin düşüncəsində cücərməkdə davam edir.

Böyük insanlar dünyadan köçürlər, lakin onların əkdikləri toxum zamanın torpağında yaşayır. O toxum kök salır, budaq atır, yeni bəhrələr verir və hər yeni nəsildə yenidən cücərir.

Bu gün Həsən bəy Zərdabinin doğum günündə biz yalnız Azərbaycan milli mətbuatının banisini ehtiramla anmırıq. Eyni zamanda özümüzə mühüm bir sual idarə edirik: biz bu gün gələcək nəsillər üçün hansı toxumu ekirik?

Çünki tarix göstərir ki, xalqların taleyi böyüklər deyil, böyük ideyalar dəyişir. O ideyaları hər zaman öz dövrünün əkinçiləri yetişdirirlər. Həsən bəy Zərdabi də həmin əkinçilərdən idi və onun əkdiyi toxum bu gün də cücərməkdə davam edir.