Səyahətçilərin ənənəvi turistik marşrutlardan kənara çıxaraq daha fərqli təcrübələr axtarması ilə mədəni irs səyahət motivasiyasında getdikcə daha mühüm yer tutur. Ziyarətçilər artıq yalnız məkanları görməklə kifayətlənmir, səfər etdikləri ölkənin tarixini, hekayələrini və həmin ərazinin formalaşmasında rol oynayan qədim sivilizasiyaları daha dərindən tanımağa çalışırlar. Türkiyə isə Anadolunun müxtəlif bölgələrində fərqli sivilizasiyaların izlərini qoruyub saxlaması, qədim şəhərləri, arxeoloji abidələri və tarixi yaşayış məskənləri ilə bu artan marağı qarşılamaq üçün geniş imkanlara malikdir. UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş 22 mədəni və təbii irs nümunəsi, eləcə də İlkin Siyahıda yer alan daha 80 məkan Türkiyədə zəngin mədəni irs təcrübələri üçün geniş seçim təqdim edir.

Bu məkanlar arasında Çorumda yerləşən, Het sivilizasiyasının qədim paytaxtı və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən Hattuşa xüsusi yer tutur. Tunc dövrünün mühüm dövlətlərindən birinin tarixinə yaxından nəzər salmağa imkan verən Hattuşa UNESCO-nun “Dünya Yaddaşı” proqramı çərçivəsində tanınan 30 mindən çox gil lövhədən ibarət zəngin arxivə də ev sahibliyi edir. Qədim şəhərdə aparılan arxeoloji qazıntılar Hattuşanın çoxəsrlik tarixinin yeni səhifələrini üzə çıxarmaqda davam edir. Son qazıntılar zamanı arxeoloqlar eramızdan əvvəl IV əsrin sonu – III əsrə aid daha əvvəl məlum olmayan üç qəbir aşkarlayıblar.

Çoxsaylı İlkə İmza Atan Tunc Dövrü Sivilizasiyası

Anadoluda formalaşan ən qədim böyük sivilizasiyalardan biri olan Hetlər eramızdan əvvəl XIV əsrin ortalarında böyük bir gücə çevrilərək regionun aparıcı dövlətlərindən birinə yüksəlib. İmperiyanın ən qüdrətli dövründə əraziləri Egey sahillərindən Şimali Suriyaya qədər uzanır, mühüm ticarət yollarına nəzarət edirdi. Hetləri bu gün xüsusilə maraqlı edən isə yalnız geniş ərazilərə hökm etmələri deyil, həm də tarixdə bir sıra mühüm yeniliklərə və ilklərə imza atmalarıdır. Hetlər mürəkkəb şəhər infrastrukturu, monumental məbədlər, qalalar və saraylar inşa edib, qədim dünyanın ən böyük mixi yazılı lövhə arxivlərindən birini yaradıblar. Bu tarixi sənədlər arasında eramızdan əvvəl 1259-cu ildə Misirlə imzalanmış Kadeş müqaviləsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Dünyada məlum olan ilk yazılı sülh müqaviləsi” hesab edilən bu sənəd hazırda İstanbul Arxeologiya Muzeylərində nümayiş etdirilir.

Hetlər həmçinin Anadolunun ən qədim məsləhətçi siyasi qurumlarından biri hesab edilən Pankus Məclisini yaradıb. Onlar ailə, vərəsəlik və mülki hüquq sahələrində mühüm yeniliklərə öncüllük edib, Kral salnamələri vasitəsilə tarixi hadisələrin sistemli şəkildə qeydə alınmasının ən erkən nümunələrindən bəzilərini ortaya qoyublar. Anadolunun ilk bəndi də 3 200 ildən çox əvvəl Hetlər tərəfindən Alacahöyükdə inşa edilib və bu gün də suvarma məqsədilə istifadə olunur. Bu təsirli sivilizasiyanın izləri ilə tanış olmaq unudulmaz mədəni səyahət vəd edir. Bu səyahətə başlamaq üçün isə Het İmperiyasının möhtəşəm paytaxtı Hattuşadan daha yaxşı məkan yoxdur.

Qüdrətli İmperiyanın Qəlbinə Səyahət

Hattuşa hazırda Çorum vilayətinin Boğazkale kimi tanınan ərazisində yerləşir. Kızılırmak çayının məhsuldar düzənliyinə hakim olan sıldırım yamac üzərində salınan şəhər strateji mövqeyi ilə seçilib və zamanla Het İmperiyasının paytaxtına çevrilib. “Min tanrının şəhəri” kimi tanınan Hattuşa bu gün ətrafındakı yaşıllıqların arasından yüksələn nəhəng daş mozaikanı xatırladır. Şəhərin məbədləri, monumental qapıları, kral tikililəri və müdafiə istehkamları Tunc dövrünün ən qüdrətli sivilizasiyalarından birinin əzəmətini göz önünə gətirir.

Qədim şəhər Aşağı və Yuxarı şəhər olmaqla iki hissəyə ayrılır. Aşağı şəhərdə Böyük Məbəd yerləşir. Yuxarı şəhərdə isə möhtəşəm müdafiə divarları və Şirli Qapı, Kral Qapısı və Sfinks Qapısı da daxil olmaqla monumental girişlər diqqəti cəlb edir. Şəhərin ən qədim yaşayış məskəninin yerində inşa edilən Büyükkale Saray Kompleksi də Hattuşanın əsas görməli məkanlarından biridir. Səyahəti Hattuşadan kənarda yerləşən, Hetlərə aid qayaüstü təsvirləri ilə məşhur Yazılıkaya Açıq Hava Məbəd Kompleksi, imperiyanın ən mühüm şəhər mərkəzlərindən biri olan Alacahöyük, eləcə də Anadolunun ən qədim inzibati və hərbi mərkəzlərindən sayılan Şapinuva ilə davam etdirmək mümkündür.

Yeni Kəşflər Türkiyənin Qədim Het Paytaxtı Hattuşanın Tarixinə İşıq Salır

Səyahətçilərin ənənəvi turistik marşrutlardan kənara çıxaraq daha fərqli təcrübələr axtarması ilə mədəni irs səyahət motivasiyasında getdikcə daha mühüm yer tutur. Ziyarətçilər artıq yalnız məkanları görməklə kifayətlənmir, səfər etdikləri ölkənin tarixini, hekayələrini və həmin ərazinin formalaşmasında rol oynayan qədim sivilizasiyaları daha dərindən tanımağa çalışırlar. Türkiyə isə Anadolunun müxtəlif bölgələrində fərqli sivilizasiyaların izlərini qoruyub saxlaması, qədim şəhərləri, arxeoloji abidələri və tarixi yaşayış məskənləri ilə bu artan marağı qarşılamaq üçün geniş imkanlara malikdir. UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş 22 mədəni və təbii irs nümunəsi, eləcə də İlkin Siyahıda yer alan daha 80 məkan Türkiyədə zəngin mədəni irs təcrübələri üçün geniş seçim təqdim edir.

Bu məkanlar arasında Çorumda yerləşən, Het sivilizasiyasının qədim paytaxtı və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən Hattuşa xüsusi yer tutur. Tunc dövrünün mühüm dövlətlərindən birinin tarixinə yaxından nəzər salmağa imkan verən Hattuşa UNESCO-nun “Dünya Yaddaşı” proqramı çərçivəsində tanınan 30 mindən çox gil lövhədən ibarət zəngin arxivə də ev sahibliyi edir. Qədim şəhərdə aparılan arxeoloji qazıntılar Hattuşanın çoxəsrlik tarixinin yeni səhifələrini üzə çıxarmaqda davam edir. Son qazıntılar zamanı arxeoloqlar eramızdan əvvəl IV əsrin sonu – III əsrə aid daha əvvəl məlum olmayan üç qəbir aşkarlayıblar.

Çorumdakı Het sivilizasiyasının izləri ilə tanışlıq səyahətini Türkiyənin paytaxtı Ankara istiqamətində qısa səfərlə daha da zənginləşdirmək mümkündür. Ankarada yerləşən Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyi Anadoluda müxtəlif dövrlərdə mövcud olmuş sivilizasiyalara aid zəngin artefakt kolleksiyasına, o cümlədən geniş Het kolleksiyasına ev sahibliyi edir. Ekspozisiyada eramızdan əvvəl 1235-ci ildə Misir kraliçasının Het hökmdarına göndərdiyi məktub kimi nümunələr qədim sivilizasiyanın tarixinə unikal baxış imkanı yaradır. Ankara həmçinin Ankara qalası və Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün məqbərəsi olan Anıtkabirdən Millət Kitabxanası və Roma hamamlarına qədər uzanan zəngin mədəni mənzərəsi ilə seçilir. Şəhərdə tarixi irs müasir şəhər həyatı ilə vəhdət təşkil edir. Ankara yerli mətbəxi ilə də tanınır. Burada məşhur Ankara simitini, ənənəvi Aspava məkanlarında hazırlanan dönər dürümlərini və iki dəfə bişirilərək hazırlanan yağlı quru peçenye növü olan Beypazarı qurusunu dadmaq mümkündür.

Yeni Kəşflər Türkiyənin Qədim Het Paytaxtı Hattuşanın Tarixinə İşıq Salır

Səyahətçilərin ənənəvi turistik marşrutlardan kənara çıxaraq daha fərqli təcrübələr axtarması ilə mədəni irs səyahət motivasiyasında getdikcə daha mühüm yer tutur. Ziyarətçilər artıq yalnız məkanları görməklə kifayətlənmir, səfər etdikləri ölkənin tarixini, hekayələrini və həmin ərazinin formalaşmasında rol oynayan qədim sivilizasiyaları daha dərindən tanımağa çalışırlar. Türkiyə isə Anadolunun müxtəlif bölgələrində fərqli sivilizasiyaların izlərini qoruyub saxlaması, qədim şəhərləri, arxeoloji abidələri və tarixi yaşayış məskənləri ilə bu artan marağı qarşılamaq üçün geniş imkanlara malikdir. UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş 22 mədəni və təbii irs nümunəsi, eləcə də İlkin Siyahıda yer alan daha 80 məkan Türkiyədə zəngin mədəni irs təcrübələri üçün geniş seçim təqdim edir.

Bu məkanlar arasında Çorumda yerləşən, Het sivilizasiyasının qədim paytaxtı və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilən Hattuşa xüsusi yer tutur. Tunc dövrünün mühüm dövlətlərindən birinin tarixinə yaxından nəzər salmağa imkan verən Hattuşa UNESCO-nun “Dünya Yaddaşı” proqramı çərçivəsində tanınan 30 mindən çox gil lövhədən ibarət zəngin arxivə də ev sahibliyi edir. Qədim şəhərdə aparılan arxeoloji qazıntılar Hattuşanın çoxəsrlik tarixinin yeni səhifələrini üzə çıxarmaqda davam edir. Son qazıntılar zamanı arxeoloqlar eramızdan əvvəl IV əsrin sonu – III əsrə aid daha əvvəl məlum olmayan üç qəbir aşkarlayıblar.

Yeni Tapıntılar Hattuşanın Sonrakı Dövrlərinə İşıq Salır

Yeni aşkarlanan qəbirlər Hattuşada Het dövründən uzun müddət sonra da insanların məskunlaşdığını göstərən sübutları daha da artırır. Ərazidə aparılan qazıntılar zamanı Erkən Ellinizm və Qalatiya dövrlərinə aid səkkiz qəbir müəyyən edilib. Onlardan beşi əvvəlki qazıntı mövsümündə aşkarlanıb, daha doqquzu isə daha əvvəl aparılan tədqiqatlar zamanı ərazinin qərb hissəsində üzə çıxarılıb. Beləliklə, Hattuşada bu dövrlərə aid məlum qəbirlərin ümumi sayı 17-yə çatıb.

Yeni aşkarlanan qəbirlərdən biri xüsusilə yaxşı qorunması ilə diqqət çəkir. Təxminən yeddi metr diametrində dairəvi daş divarla əhatələnən qəbirdə, tək bir yetkin şəxs üçün nəzərdə tutulmuş ikinci daxili sərhəd də müəyyən edilib. Qəbirdə bütöv skelet və mərhumun sağ çiyni yanında bıçaq aşkarlanıb. Arxeoloqlar hazırda bıçağın dəfn zamanı təqdim edilən əşya, yoxsa mərhuma məxsus şəxsi əşya olduğunu araşdırırlar. Bu araşdırmanın dövrün dəfn adətləri haqqında mühüm məlumatlar verə biləcəyi gözlənilir.

Tapıntı Hattuşanın Hetlərdən sonrakı tarixinin nisbətən az öyrənilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni müəyyən edilən qəbirlər yaşayış məskəninin müxtəlif dövrlərdə istifadəsinin davam etməsi və zamanla keçdiyi dəyişikliklər barədə əlavə məlumatlar təqdim edir. Qazıntı və sənədləşdirmə işləri başa çatdıqdan sonra qəbirlərin bərpa edilməsi və ərazinin ziyarətçilərin üzünə açılması planlaşdırılır.

Hetlərin İzləri ilə Səyahəti Ankarada Davam Etdirmək

Çorumdakı Het sivilizasiyasının izləri ilə tanışlıq səyahətini Türkiyənin paytaxtı Ankara istiqamətində qısa səfərlə daha da zənginləşdirmək mümkündür. Ankarada yerləşən Anadolu Sivilizasiyaları Muzeyi Anadoluda müxtəlif dövrlərdə mövcud olmuş sivilizasiyalara aid zəngin artefakt kolleksiyasına, o cümlədən geniş Het kolleksiyasına ev sahibliyi edir. Ekspozisiyada eramızdan əvvəl 1235-ci ildə Misir kraliçasının Het hökmdarına göndərdiyi məktub kimi nümunələr qədim sivilizasiyanın tarixinə unikal baxış imkanı yaradır. Ankara həmçinin Ankara qalası və Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu Mustafa Kamal Atatürkün məqbərəsi olan Anıtkabirdən Millət Kitabxanası və Roma hamamlarına qədər uzanan zəngin mədəni mənzərəsi ilə seçilir. Şəhərdə tarixi irs müasir şəhər həyatı ilə vəhdət təşkil edir. Ankara yerli mətbəxi ilə də tanınır. Burada məşhur Ankara simitini, ənənəvi Aspava məkanlarında hazırlanan dönər dürümlərini və iki dəfə bişirilərək hazırlanan yağlı quru peçenye növü olan Beypazarı qurusunu dadmaq mümkündür.

Səfərdən Öncə Bilməli Olduqlarınız

- Necə getmək olar: Amasya Merzifon Hava Limanı Çoruma ən yaxın hava limanıdır. Hava limanından Çoruma avtomobil və ya avtobusla təxminən bir saata çatmaq mümkündür.

- Harada qalmaq olar: Çorumda beynəlxalq otel şəbəkələrindən yerli pansiyonlara qədər müxtəlif yerləşmə seçimləri mövcuddur.

- Nə dadmaq olar: Şəhərdə İskilip dolması və Çorum mantısı kimi bir sıra yerli mətbəx nümunələrini dadmaq mümkündür.

- Nə almaq olar: Çorumun simvollarından biri olan qovrulmuş noxud (ləbləbi) səfərdən xatirə aparmaq üçün ideal seçimdir. Burada bibərli, şəkərli və şokoladlı olmaqla müxtəlif ləbləbi növlərinə də rast gəlmək mümkündür.