Hörmətli xanım Sədr,

Hörmətli deputatlar,

Hər birinizi salamlayır və Ombudsmanın “Azərbaycan Respublikasında insan

hüquqlarının qorunması haqqında” 2025-ci il üzrə məruzəsinin qısa icmalını diqqətinizə

çatdırmaq istərdim.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının qəbulunun 30-cu və Vətən

müharibəsində qələbəmizin 5-ci ildönümü münasibətilə 2025-ci ilin “Konstitusiya və

Suverenlik İli” elan edilməsi rəmzi xarakter daşımaqla yanaşı, dövlətçilik ənənələrimizin

möhkəmləndirilməsi, hüquqi dövlət quruculuğunun yeni mərhələyə yüksəldilməsi

baxımından strateji əhəmiyyət kəsb etmiş, qanunun aliliyinin və suverenlik dəyərlərinin

təbliği və təşviqinə xidmət etmişdir.

Qeyd olunmalıdır ki, ötən il ölkəmiz üçün bir sıra mühüm ictimai-siyasi, sosial və

institusional islahatlara əsaslanan proseslərlə yadda qalan olmuşdur. Müasir çağırışlar,

qlobal və regional reallıqlar fonunda ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin daha da

genişləndirilməsi, dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi və

dayanıqlı inkişafın təmin olunması istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirilmişdir.

Torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi ilə başlanan, dövrün irimiqyaslı bərpa-

quruculuq layihələri ilə səciyyələnən, dayanıqlı sülhə, tərəqqiyə əsaslanan və bir çox ölkələr

üçün nümunə olan yeni inkişaf mərhələsində görülən işlər olduqca təqdirəlayiqdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə

təsdiq edilmiş Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı çərçivəsində işğaldan azad edilmiş

ərazilərimizin minalardan və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənməsi, geniş miqyaslı

müasir infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, iqtisadi fəaliyyətin bərpası və sosial

xidmətlərə əlçatanlığın təmin olunması istiqamətində davam etdirilən tədbirlər 30 ildən çox

doğma yurdlarından didərgin düşmüş soydaşlarımızın öz doğma yurdlarına təhlükəsiz və

ləyaqətli qayıdışına, bununla da pozulmuş fundamental hüquqlarının bərpasına imkan

yaratmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Birinci Vitse-Prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun

prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü və bilavasitə rəhbərliyi ilə işğaldan azad

olunmuş torpaqlarımızda dağıdılmış tarixi, mədəni və dini obyektlərin bərpası və yenidən

inşası istiqamətində kompleks tədbirlər davam etdirilməkdədir.

Ölkə Prezidentinin yürütdüyü uğurlu xarici siyasət Azərbaycanın regional sülh və

təhlükəsizlik gündəminin ardıcıl şəkildə irəli aparılması üçün əlverişli zəmin yaratmış, siyasi-

hüquqi sabitlik və güclənmiş suverenlik amili Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh

prosesinin yeni mərhələyə keçməsini təmin edən başlıca faktorlardan olmuşdur. Amerika

Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərində iki ölkə arasında Birgə Bəyannamənin

imzalanması uzun illər insan hüquqlarının pozulmasına səbəb olmuş münaqişənin

bitməsinə, regionda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına, dövlətlərarası münasibətlərin, o

cümlədən iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə və nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin

inkişafına əsaslı şərait yaratmışdır.

Türkdilli ölkələrlə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi Türk dünyası daxilində iqtisadi

inteqrasiyanın, enerji və nəqliyyat sahəsində dost və qardaş ölkələr arasında əməkdaşlığın

dərinləşməsinə və regionumuzun dayanıqlı inkişafına, habelə koordinasiyalı təhlükəsizlik

siyasətinin formalaşdırılmasına xidmət etmiş, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması və

təşviqi üçün daha əlverişli regional mühitin formalaşmasına töhfə vermişdir.

Qlobal və regional miqyasda əldə edilən mühüm nailiyyətlər, habelə müasir

tendensiyalar və çağırışlar Ombudsmanın insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması

üzrə fəaliyyətinin daha da təkmilləşdirilməsi, təsisatın institusional potensialının

gücləndirilməsi üçün əlverişli zəmin yaratmışdır.

Ötən il Ombudsman Konstitusiya Qanunu ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər

çərçivəsində insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi, hüquq pozuntularının qarşısının

alınması, habelə hüquq mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi

çoxşaxəli fəaliyyətini dövlət qurumları, vətəndaş cəmiyyəti institutları, media subyektləri və

beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq şəraitində davam etdirmişdir.

Nəzərinizə çatdırmaq istərdim ki, 2025-ci ildə Ombudsmanın ünvanına 42.685

müraciət daxil olmuşdur. 7/24 rejimində fəaliyyət göstərən Ombudsmanın “916” Çağrı

Mərkəzi tərəfindən 14.718 zəng qəbul edilmişdir.

İl ərzində Ombudsman, onun Aparatı və regional mərkəzləri tərəfindən ümumilikdə

9.060 nəfər şəxs qəbul edilmişdir.

Ombudsmana ünvanlanan müraciətlərin araşdırılması məqsədilə aidiyyəti dövlət

qurumlarına, idarə, müəssisə və təşkilatlara sorğular ünvanlanmış, bir çox hallarda nöqsan

və çətinliklərin aradan qaldırılması və pozulmuş hüquqların bərpası üzrə zəruri tədbirlər

görülmüş, təklif və tövsiyələr verilmişdir. Bununla yanaşı, Ombudsmanın səlahiyyətlərinə aid

olmayan məsələlərlə bağlı ərizəçilərə həm qəbul zamanı, həm də rəsmi məktub vasitəsilə

hüquqi məsləhətlər, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi formaları, üsulları, habelə

müxtəlif hallarla bağlı aidiyyəti orqanlara müraciət etmələri barədə izahatlar verilmişdir.

Ötən ilin mühüm hadisələrindən olan “Azərbaycan Respublikasında növbəti

bələdiyyə seçkiləri”ndə vətəndaşların seçki hüququnun təmini vəziyyəti Ombudsman

tərəfindən diqqətdə saxlanılmış, paytaxtda və regionlarda seçki hüququ ilə bağlı

maarifləndirmə tədbirləri təşkil olunmuşdur.

Ombudsman Aparatının və regional mərkəzlərin əməkdaşları tərəfindən 38 şəhər və

rayonda, o cümlədən muxtar respublikada 101 seçki dairəsi üzrə 708 seçki məntəqəsində

müstəqil olaraq, öz təşəbbüsləri əsasında müşahidələr aparılmışdır. Seçki günü seçki

hüquqlarının pozulması ilə bağlı Ombudsmanın ünvanına hər hansı bir şikayət və ya

müraciət daxil olmamışdır.

Son illər informasiya texnologiyalarının sürətlə inkişafı, xüsusən də süni intellektin

bütün sahələr üzrə geniş tətbiqi informasiya əldə etmək hüququnun reallaşdırılmasına

əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərməkdədir. Bu hal xüsusən fərdi məlumatların, habelə

qanunla əldə olunmasına məhdudiyyət qoyulan digər məlumatların mühafizəsi ilə bağlı

hüquqi tənzimləmələrin təkmilləşdirilməsini və yeni təhlükəsizlik mexanizmlərinin tətbiqini

zəruri edir.

Qeyd olunanları nəzərə alaraq, bu sahədə prioritet istiqamətlərin müəyyən edilməsi,

normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi, rəqəmsal texnologiyalardan, süni intellektdən

düzgün istifadə və nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi, rəqəmsal savadlılıq və məlumat

təhlükəsizliyi mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi üzrə maarifləndirici proqramların həyata

keçirilməsi olduqca əhəmiyyətlidir.

İnformasiya əldə etmək hüququnun daha səmərəli təmin edilməsi məqsədilə

“İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununda fiziki şəxslərə

özləri barədə fərdi məlumatların təbii inhisar subyektlərindən informasiya sorğusu əsasında

əldə etmək imkanını məhdudlaşdıran normaya müvafiq dəyişiklər edilməsi ilə həmin

məhdudiyyətin aradan qaldırılması məqsədəmüvafiqdir.

Rəqəmsallaşdırma və süni intellektin bütün sahələrdə olduğu kimi, əmək hüququnun

həyata keçirilməsi və müdafiəsi mexanizmlərinə də təsirini nəzərə alaraq, texnoloji

dəyişikliklərə hazırlıq məqsədilə regionlar üzrə əmək bazarının öyrənilməsi, işçilərin

hüquqlarının qorunmasına yönəlmiş kollektiv tədbirlər planının hazırlanması, süni intellektin

tətbiqi nəticəsində ixtisar olunacaq və ya adaptasiya çətinliyi yaşayacaq şəxslərə dəstək

mexanizmlərinin yaradılması olduqca zəruridir. Bununla əlaqədar qanunvericiliyin

təkmilləşdirilməsi əsas şərtlərdəndir.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının “Əmək və Məşğulluq” altsistemi üzərindən tərtib

olunmuş göndərişlərinin əsassız olaraq icra edilməməsi hallarının aradan qaldırılması üzrə

mexanizmlərin işlənib hazırlanması və ya bu kimi hallarda şəxslərin işsizlikdən sığorta

müavinəti ilə təmin edilməsi həlli vacib məsələlərdəndir.

Vətəndaşların sosial təminat hüquqlarının daha səmərəli və effektiv qaydada

reallaşdırılması məqsədilə, özünüməşğulluğun təşkili prosesi tam başa çatanadək, yəni işsiz

şəxslərə əmlak təhvil verilənədək onların məşğulluğun digər formasından yararlanması və

ya ünvanlı dövlət sosial yardımı barədə müraciət etməsi ilə bağlı məhdudiyyətlərin aradan

qaldırılması məqsədəmüvafiqdir.

Əmək pensiyasının və əmək pensiyasına əlavənin artıq ödənilməsinin pensiyaçının

səhvindən baş vermədiyini, bu halın müvafiq qurumun fəaliyyətində olan funksional

nöqsanlarla bağlı olduğunu, habelə sonrakı tutulmaların əmək pensiyaçısının sosial

vəziyyətini ağırlaşdırdığını nəzərə alaraq, artıq ödənilmiş əmək pensiyası və əmək

pensiyasına əlavənin məbləğinin pensiyaçıdan tutulması üçün qanunvericiliklə müəyyən

edilmiş müddətin minimuma endirilməsi zəruri hesab olunur.

Şəxs müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olduğu vaxtda onun uşaqlarına ödənilən

müavinətin məbləğinin ölkə üzrə uşaqlar üçün müəyyən edilmiş yaşayış minimumuna

uyğunlaşdırılması məqsədəmüvafiqdir.

Əvvəlki illərdə olduğu kimi, əlillik vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədilə həkim-

məsləhət komissiyaları tərəfindən rəsmiləşdirilmiş göndərişlərin bir çox hallarda “natamam”

hesab edilməsinin qiymətləndirmə prosesində çətinliklərə və əlillik təyinatının müəyyən

müddət gecikməsinə səbəb olduğunu nəzərə alaraq, bu prosesdə iştirak edən qurumlar

arasında koordinasiyalı və qarışılıqlı etimad prinsipinə əsaslanan fəaliyyətin təmin olunması,

qiymətləndirmə prosedurlarının sadələşdirilməsi olduqca vacibdir.

Əlilliyi olan şəxslərin hüquqlarının daha səmərəli təmin olunması məqsədilə

infrastruktur obyektlərinin, yaşayış binalarının layihələndirilməsi və tikintisi zamanı həmin

şəxslərin tələbatlarının nəzərə alınması məqsədilə layihələndirmə standartlarının

yenilənməsi, tikinti prosesində müyəssərlik tələblərinə riayət olunmasına nəzarətin

gücləndirilməsi, bu sahədə monitorinqlərin aparılması və çatışmazlıqların aradan

qaldırılması, habelə metro və digər ictimai nəqliyyatın əlçatanlıq komponentləri ilə təmin

olunması üzrə konkret fəaliyyət mexanizmlərinin hazırlanması və tətbiqi zəruridir.

Əhalinin sağlamlıq hüququnun effektiv şəkildə həyata keçirilməsi məqsədilə

regionlarda ixtisaslaşdırılmış tibbi xidmətlərin əlçatanlığının təmin edilməsi və bununla da

səhiyyə infrastrukturunun ölkə üzrə balanslı şəkildə təşkili, habelə ilkin səhiyyə xidmətlərinin

keyfiyyətinin yüksəldilməsi vacibdir.

Bununla əlaqədar, “Kənd yerlərindəki tibb müəssisələrinə tibbi kadrların cəlb

olunmasının həvəsləndirilməsi tədbirləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər

Kabinetinin müvafiq Qərarı ilə nəzərdə tutulan maliyyə təminatlarının dövrün sosial-iqtisadi

tələblərinə uyğun yenidən nəzərdən keçirilməsi də məqsədəmüvafiqdir.

Elmi araşdırmalar, habelə bu sahədə digər ölkələrin müsbət təcrübəsi nəzərə

alınmaqla şəkərli diabet xəstəliyinə tutulmuş şəxslərə göstərilən illik tibbi yardımın həcminə,

inyeksiya vasitələrinin, insulin və digər şəkərsalıcı dərman preparatlarının, özünənəzarət

vasitələrinin siyahısına və miqdarına yenidən baxılması zəruridir.

Bununla yanaşı, onkoloji xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilən dərman

preparatlarının spektrinin genişləndirilməsi və 2006-cı ildə təsdiq edilmiş “Onkoloji

xəstələrin şiş əleyhinə əsas preparatlarla təminatı üzrə Tədbirlər Proqramı”na müasir

tələblərə uyğun olaraq yenidən baxılması da məqsədəmüvafiqdir.

Ombudsman yanında Psixi sağlamlıq və insan hüquqları sahəsində İşçi Qrupun

fəaliyyəti çərçivəsində sosial şəbəkələr üzrə aparılan monitorinqlərin nəticələrindən irəli

gələrək diqqətinizə çatdırmaq istərdim ki, psixi sağlamlıq sahəsində yardım göstərmək

hüququ olmayan şəxslər tərəfindən internet üzərindən müvafiq seans və məsləhət

xidmətlərinin göstərilməsinin qarşısının alınması üzrə mexanizmlərin işlənib hazırlanması,

habelə Psixi Sağlamlıq sahəsində Milli Strategiyanın qəbul edilməsinin sürətləndirilməsi də

məqsədəmüvafiqdir.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq Qərarı ilə təsdiq edilmiş

“Uşaq bağçalarının nümunəvi ştatı”na və “Körpələr evi-uşaq bağçalarının nümunəvi

ştatları”na “uşaq psixoloqu” ştatının əlavə edilməsi məsələsi aktual olaraq qalmaqdadır.

Ölkəmizdə uşaqların daha çox istifadə etdikləri sosial şəbəkə, platforma və internet

saytları, o cümlədən televiziya proqramları, filmlər və oyunlar üzrə zorakılığı təbliğ edən

halların müəyyən edilməsi və qarşısının alınması məqsədilə davamlı monitorinqlərin

aparılması, bu yaşda olan şəxslərin psixikasına, sağlamlıq durumuna və davranışına mənfi

təsir edə biləcək halların müəyyən edilməsi və məhdudlaşdırıcı tədbirlərin görülməsi,

bununla bağlı qanunvericiliyə müvafiq dəyişikliklərin edilməsi həlli vacib məsələlərdəndir.

Təhsil hüququnun ayrı-seçkiliyə yol verilmədən zamanında reallaşdırılması və

bununla da bərabərlik hüququnun təmin edilməsi məqsədilə “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət

haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 21-ci maddəsində qiyabi təhsil alan

şəxslərə münasibətdə də çağırışa möhlət verilməsi ilə bağlı müvafiq dəyişikliyin edilməsi

təklif olunur.

Ölkə üzrə mövcud kitabxana fondlarının vahid rəqəmsal sistemə inteqrasiyasının

təmin edilməsi və bununla da mərkəzləşdirilmiş milli kitabxana platformasının yaradılması

hər bir şəxsin kitabxana resurslarına onlayn və bərabər çıxış imkanının təmin edilməsi,

habelə maliyyə və insan resurslarından daha səmərəli istifadə olunması, idarəetmə və

texniki xərclərin optimallaşdırılması baxımından əhəmiyyətli ola bilər.

Müasir informasiya texnologiyalarının istehlakçı hüquqlarına təsirinin davamlı

monitorinqinin aparılması, qanunvericiliyin, xüsusilə də “İstehlakçıların hüquqlarının

müdafiəsi haqqında”, “Elektron ticarət haqqında” Azərbaycan Respublikası qanunlarının

və digər normativ hüquqi aktların müsbət beynəlxalq təcrübə əsasında müasir tələblərə

uyğunlaşdırılması, bu sahədə maarifləndirici materialların hazırlanması və hədəf qrupları

üzrə birgə maarifləndirmə tədbirlərinin keçirilməsinə diqqət artırılmalıdır.

Yaşayış yerinin yeni mülkiyyətçisi tərəfindən həmin ünvana əvvəllər qeydiyyata

götürülmüş şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılmasının məhkəmədənkənar sadələşdirilmiş

mexanizminin işlənib hazırlanması, bununla əlaqədar “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə

qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa zəruri dəyişikliklərin edilməsi

məhkəmələrinin iş yükünün azaldılması və mülkiyyətçinin hüquqlarının daha səmərəli təmin

edilməsi baxımından olduqca vacibdir.

Borclu dövlət orqanlarına münasibətdə məhkəmə qərarlarının icrası mexanizmlərinə

yenidən baxılması və bununla bağlı qanunvericiliyə müvafiq dəyişikliklərin edilməsi aktual

məsələlərdən biri olaraq qalmaqdadır.

2025-ci ildə Ombudsman tərəfindən şəxslərin öz iradəsi ilə tərk edə bilmədiyi yerlərə

müntəzəm qaydada, habelə daxil olmuş müraciətlər əsasında başçəkmələr davam

etdirilmiş, insan hüquq və azadlıqlarının daha səmərəli müdafiəsi məqsədilə səlahiyyətli

dövlət qurumlarına müvafiq təklif və tövsiyələr ünvanlanmışdır.

Törədilmiş əməlin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi və xarakteri nəzərə alınmaqla, məhkum

edilmiş şəxslərin cəza çəkdikləri müddət ərzində ixtisas və peşə bacarıqlarına uyğun olaraq

müvafiq sahələrə cəlb olunmaları onların bilik və bacarıqlarından səmərəli qaydada istifadə

edilməsinə və həmin məhkumların islah prosesinin effektivliyinin artırılmasına xidmət edə

bilər.

Xarici ölkələrin müsbət təcrübəsi nəzərə alınmaqla, yetkinlik yaşına çatmayan,

habelə xüsusi ictimai təhlükə törətməyən və az ağır cinayət törətmiş məhkumların ali təhsil

müəssisələrinə qəbul imtahanlarında iştirak edə bilmələri üçün mexanizmin işlənib

hazırlanması həmin şəxslərin təhsil hüququnun təmini baxımından olduqca əhəmiyyətlidir.

Ombudsman il ərzində məhkumların və onların ailə üzvlərinin əfv barədə

müraciətlərini nəzərə alaraq, müntəzəm qaydada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

yanında Əfv Məsələləri Komissiyasına təkliflərini göndərmiş və Komissiyanın iclaslarında

iştirak etmişdir. Ombudsmanın müraciətləri əsasında ümumilikdə 900 məhkum, 2025-ci ildə

isə 21 məhkum əfv edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin “Konstitusiya və

Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsinə dair təşəbbüsü dövlətin humanizm

siyasətinin ardıcıl və sistemli şəkildə davam etdirilməsinin bariz nümunəsi oldu. Bu təşəbbüs

əsasında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş sayca 13-cü olan

Amnistiya aktı ümumilikdə 20.000-dən çox şəxsi əhatə etməklə, bu zamana qədər qəbul

edilmiş ən geniş miqyaslı amnistiya aktı kimi tarixə düşdü.

Qeyd etmək istərdim ki, şəxslərin öz iradəsi ilə tərk edə bilmədiyi müəssisələrə həyata

keçirilmiş başçəkmələr zamanı rəftar, saxlanma şəraiti, sənədləşmə, tibbi xidmətin vəziyyəti,

qidanın rasionu və keyfiyyəti, hüquqların təmini vəziyyəti və s. məsələlər diqqətdə

saxlanılmış, konfidensial görüşlər keçirilmiş, əvvəlki başçəkmələr zamanı aşkar edilmiş

nöqsan və çatışmazlıqların aradan qaldırılması istiqamətində Ombudsmanın tövsiyələrinin

icra vəziyyəti yoxlanılmışdır.

2025-ci ildə Ombudsmanın Milli Preventiv Mexanizm fəaliyyəti çərçivəsində

ümumilikdə 355 başçəkmə həyata keçirilmişdir ki, onlardan 93-ü plandankənar olmuşdur.

Başçəkmələr zamanı ümumilikdə 3.462 nəfər qəbul edilmişdir.

Ombudsmanın Müstəqil Monitorinq Mexanizmi funksiyası çərçivəsində uşaqların,

qadınların, ahıl və əlilliyi olan şəxslərin hüquqları, onların reabilitasiyası və inklüzivlik

məsələləri, habelə bərabərlik hüququnun təmini və ayrı-seçkilik hallarının qarşısının

alınması ilə əlaqədar sistemli monitorinqlər həyata keçirilmiş, hesabatlar hazırlanmış və

mediada yaılmışdır.

Qanunvericiliyin insan hüquq və azadlıqlarının daha səmərəli təmini baxımından

təkmilləşdirilməsi məqsədilə 2025-ci ildə də Ombudsmanın normativ hüquqi aktların, o

cümlədən dövlət proqramları və fəaliyyət planları layihələrinə dair verdiyi rəy və təkliflər

nəzərə alınmışdır.

Ombudsmanın Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi ilə əməkdaşlığı

insan hüquq və azadlıqlarının səmərəli təmin olunması baxımından xüsusi önəm daşıyır. Bu

əməkdaşlıq Konstitusiyanın aliliyinin təmin edilməsi, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi,

insan hüquq və azadlıqlarının pozulmasının qarşısının alınması və hüquqi müdafiə

mexanizmlərinin effektivliyinin artırılması məqsədlərinə xidmət edir. Ötən il ərzində

Ombudsman tərəfindən Konstitusiya Məhkəməsinə ünvanlanmış üç sorğu üzrə müvafiq

qərar və qərardadlar qəbul edilmişdir.

İl ərzində paytaxtda və regionlarda ictimaiyyətin, habelə dövlət qurumlarının insan

hüquq və azadlıqları sahəsində məlumatlılıq səviyyəsinin artırılması məqsədilə davamlı

olaraq maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilmiş, vətəndaş cəmiyyəti institutları və media

ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq əlaqələri gücləndirilmişdir.

Nəzərinizə çatdırmaq istərdim ki, 2025-ci il ərzində Ombudsmanın fəaliyyəti ilə bağlı

Azərbaycan və ingilis dillərində 245 mətbuat açıqlaması yayımlanmış, rəsmi sosial media

hesablarında 1.733 paylaşım edilmişdir. Ombudsman fəaliyyəti haqqında yerli və xarici

mediada ümumilikdə 4.083 məlumat yayımlanmışdır.

İnsan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi ilə bağlı nümayiş etdirilən ikili standartlara,

ölkəmiz əleyhinə qərəzli mövqeyə, dini, etnik və milli ayrı-seçkilik elementləri daşıyan çıxış

və yazılara Ombudsman tərəfindən operativ mövqe bildirilmişdir.

İnsan hüquq və azadlıqlarının təşviqi və müdafiəsi sahəsində beynəlxalq

əməkdaşlığın gücləndirilməsinə də xüsusi önəm verilmişdir. Qeyd olunmalıdır ki,

Azərbaycan Ombudsmanı milli insan hüquqları təsisatlarının beynəlxalq və regional

şəbəkələrinin rəhbər heyətlərində yüksək səviyyələrdə təmsil olunmaqla yanaşı, onların

işlərində fəal iştirak etməkdədir.

İl ərzində beynəlxalq və regional təşkilatlarla, habelə xarici ölkələrin ombudsman və

milli insan hüquqları təsisatları ilə əməkdaşlıq əlaqələrinin gücləndirilməsi insan hüquq və

azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində müsbət təcrübəmizin qlobal platformalarda

tanıdılmasına və nəticə etibarilə respublikamızın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin və

nüfuzunun daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir.

Ombudsmanın təşəbbüsü ilə “Qanunun aliliyinin gücləndirilməsi: ombudsmanların və

milli insan hüquqları təsisatlarının rolu” mövzusunda keçirilmiş Ombudsmanların Beynəlxalq

Simpoziumu insan hüquqları sahəsində maarifləndirmə fəaliyyətinin mühüm tərkib hissəsi

olmaqla yanaşı, müsbət təcrübə mübadiləsinin və insan hüquqlarının müdafiəsi sahəsində

milli və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsinə əhəmiyyətli töhfə vermişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Simpozium iştirakçılarına ünvanladığı

müraciəti müasir çağırışlar fonunda beynəlxalq əməkdaşlıq və birgə səylərin artırılması üzrə

gələcək prioritetlərin müəyyən edilməsi baxımından olduqca mühüm əhəmiyyət kəsb

etmişdir.

Ombudsmanların Beynəlxalq Simpoziumunun iştirakçılarının Milli Məclisin sədri

xanım Sahibə Qafarova tərəfindən qəbul edilməsi, insan hüquqları sahəsində çoxtərəfli

hüquqi dialoqun dərinləşməsi və institusional əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından

mühüm təşəbbüs olmuşdur.

Ombudsman və onun nümayəndələrinin iştirak etdiyi beynəlxalq tədbirlərdə, insan

hüquqları sahəsində ixtisaslaşmış beynəlxalq təşkilatlara ünvanlanmış bəyanat, müraciət və

açıqlamalarda etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində doğma torpaqlarından zorla qovularaq

qaçqın düşmüş yüz minlərlə azərbaycanlının fundamental hüquq və azadlıqlarının kobud

şəkildə pozulması faktları diqqətə çatdırılmışdır.

Bununla yanaşı, mina probleminə diqqət çəkilərək, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə

basdırılmış minaların insanların həyat və sağlamlığının itirilməsinə səbəb olduğu, dəqiq

mina xəritələrinin bu günədək təqdim edilmədiyi və bu səbəbdən keçmiş məcburi

köçkünlərin doğma torpaqlarına geri qayıdışı, təhlükəsiz yaşaması üçün ciddi təhdid və

məhdudiyyətlərin yarandığı qeyd edilmişdir.

Ombudsmanın 2025-ci il üzrə Məruzəsində insan hüquqlarının qorunması sahəsində

əldə edilmiş nailiyyətlərin, mövcud çətinliklərin obyektiv təhlili təqdim edilməklə yanaşı, insan

hüquq və azadlıqlarının daha effektiv təmini və müdafiəsi, normativ hüquqi aktların

təkmilləşdirilməsi, institusional koordinasiyanın gücləndirilməsi və dövlət orqanlarının

fəaliyyətində səmərəliliyin artırılması üzrə təkliflər də irəli sürülür.

Sonda qeyd etmək istərdim ki, insan hüquqlarının təmin edilməsi yalnız hüquqi

öhdəlik deyil, həm də cəmiyyətin mövcudluğunun və davamlı inkişafının, sosial ədalətin və

insan ləyaqətinin qorunmasının əsas şərtlərindəndir. Bu baxımdan, dövlət qurumlarını, elm

və təhsil müəssisələrini, araşdırma mərkəzlərini, vətəndaş cəmiyyəti institutlarını, media

nümayəndələrini və ümumilikdə bütün cəmiyyəti insan hüquqlarının qorunması və təşviqi

istiqamətində birgə səylərin və əməkdaşlığın gücləndirilməsinə dəvət edirəm.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm!

---

---